آرامش دوستدار

آرامش دوستدار در سن ۹۰ سالگی درگذشت

  •  احمد زیدآبادی

    در میان معدود آثار دوستدار کتابِ کم حجمِ «درخشش‌های تیره» بیشتر معروف است، اما گمان نمی‌کنم افراد زیادی آن را تا پایان خوانده باشند و یا اساساً خوانده باشند، چرا که از متنی روان و سلیس و منظم و منقح بی‌بهره است.

    به نظرم جعل اصطلاح «دین‌خو» مهمترین ابداع مرحوم دوستدار بود. او از یک طرف، جامعۀ ایرانی را در تمامِ دوران حیات تاریخی‌اش «دین‌خو» می‌دانست و از طرف دیگر دین‌خویی را منافی تولید فکر و اندیشه برمی‌شمرد. بر این اساس، او در تاریخ ایران فقط آن تعداد انگشت شمار از چهره‌های برجسته‌ای را که به زعم خودش «دین‌خو» نبوده‌اند، اهل فکر می‌دانست و بقیه را از خوارزمی و بیرونی و فارابی و بوعلی گرفته تا سنایی و عطار و سهروردی و مولوی و صد‌ها شخصیت بزرگ دیگر را فاقد فکر و اندیشه و ناتوان در تولید آن قلمداد می‌کرد!

    هنگامی که دکتر محمد جواد طباطبایی بحثِ خود را در مورد «امتناع اندیشه در ایران» مطرح کرد، آرامش دوستدار آن را برگرفته از نظرات خود دانست و ظاهراً غوغایی هم برانگیخت. در این میان، برخی هم ادعای او را باور کردند به طوری که هر گاه در محفلی اشاره‌ای به آراء دکتر طباطبایی می‌شد، ناگهان فردی وسط بحث می‌پرید و می‌گفت؛ نظر طباطبایی ظاهراً تکرار نظر آرامش دوستدار است!

    در واقع هیچ شباهتی بین بحثِ «امتناع اندیشۀ» طباطبایی با موضوع «دین‌خویی» دوستدار وجود ندارد و این را دکتر طباطبایی با قلم تیز خود عیان کرده است.

    در مورد دین‌خویی مورد ادعای دوستدار و تعارض آن با اندیشه‌ورزی می‌توان به وقتش به تفصیل صحبت کرد؛ اما حتی نگاهی سرسری به کتاب او در این مورد، نشان می‌دهد که دوستدار از اساس درک روشنی از پیچیدگی مقولاتی مانند عقل، اندیشه و دین و فرهنگ و ربط آن‌ها به هم نداشته و این مفاهیم را در نازل‌ترین سطح خود به کار گرفته و از همین رو هیچ اندیشۀ قابل اعتنایی هم تولید نکرده است.

    به هر حال آن مرحوم هر چه بود، فیلسوف نبود. فیلسوف به عمق مفاهیم می‌رود و آن‌ها را واکاوی و نقد می‌کند. کار دوستدار، اما عمقی نداشت و به همین دلیل هم جدی گرفته نشد. اگر امروز با فوت آن مرحوم، برخی افراد و رسانه‌ها او را «فیلسوف بزرگ» و «متفکر سترگ» می‌نامند، بیش از آنکه از سرِ معرفت‌شناسی باشد، سویۀ سیاسی دارد. همان داستان حب علی و بغض معاویه!

درباره‌ی persisnews

persisnews

همچنین ببینید

استقبال کمیسر عالی حقوق بشر سازمان ملل از حکم محکومیت حمید نوری

کمیسر عالی حقوق بشر سازمان ملل و گزارشگر ویژه حقوق بشر در امور ایران روز …

شهردار خوانسار برگزاری مراسم در گورستان برای قربانیان خودکشی را ممنوع کرد

شهردار خوانسار برگزاری مراسم ترحیم در گورستان این شهر برای ‌افرادی ‌را که به ‌دلیل …

نتانیاهو به بایدن: تحریم اقتصادی ایران کافی نیست؛ باید گزینه تهاجمی به کار برد

بنیامین نتانیاهو، رهبر اپوزیسیون و نخست‌ وزیر پیشین اسرائیل، روز پنج‌شنبه ۲۳ تیر در جو …

اعتصاب غذای محمدعلی زحمتکش، معلم بازنشسته، وارد هجدهمین روز شد

با تداوم اعتصاب غذای محمد علی زحمتکش که از ۲۴ اردیبهشت‌ماه امسال در زندان عادل‌آباد …

پوتین یک فرمان جدید تجاری در رابطه با ایران امضا کرد

رئیس‌جمهوری روسیه در آستانه سفر به تهران طی فرمانی، پروتکل الحاقی توافقنامه منطقه آزاد بین …

نرگس محمدی از زندان قرچک: زیر بار حجاب اجباری حکومت استبدادی زن‌ستیز نمی‌روم

نرگس محمدی، فعال حقوق بشر، در پیامی از زندان قرچک با حمایت از تلاش زنان …

«۲۰ تن» از کارگران معدن سونگون بازداشت شدند

اتحادیه آزاد کارگران ایران روز چهارشنبه اعلام کرد که در روزهای اخیر، حدود ۲۰ تن …

ادامه تجمعات بازنشستگان تامین‌ اجتماعی در اعتراض به افزایش ۱۰ درصدی حقوق‌ شان

بازنشستگان تامین‌اجتماعی روز چهارشنبه ۲۲ تیرماه در چند شهر ایران به تجمعات خود علیه مصوبه …

کانون نویسندگان ایران «موج اخیر سرکوب ها » را محکوم کرد

کانون نویسندگان ایران روز چهارشنبه ۲۲ تیرماه در بیانیه‌ای با عنوان «اعتراض به موج اخیر …

جعفر پناهی بازداشت خود را مصداق « آدم‌ ربایی » خواند

جعفر پناهی، کارگردان مطرح سینمای ایران و جهان، در تماسی تلفنی با همسر خود از …

سوری بابایی، فعال مدنی معترض به حجاب اجباری، بازداشت شد

سوری بابایی چگینی، کنشگر مدنی معترض به حجاب اجباری، شامگاه چهارشنبه، ۲۲ تیر، در قزوین …

اتهام میلاد حاتمی، چهره اینستاگرامی، « افساد فی‌ الارض » اعلام شد

اتهام میلاد حاتمی، از چهره‌ های مشهور اینستاگرامی، که در ترکیه بازداشت و به ایران …

دادستان خراسان رضوی از وجود پرونده‌هایی در مرحله صدور حکم قطع دست خبر داد

دادستان مرکز خراسان رضوی ‌اعلام کرد که پرونده اجرای حکم قطع انگشتان و دست چند …

نامه مقام قضایی ایران به کمیسر سازمان ملل در آستانه صدور حکم حمید نوری

در آستانه صدور حکم نهایی در پرونده حمید نوری در سوئد، کاظم غریب‌آبادی، معاون قوه …

رضا پهلوی از مردان خواست در صف اول مبارزه کنار زنان بایستند

همزمان با افزایش فشارها بر زنان در ایران برای رعایت حجاب اجباری، شاهزاده رضا پهلوی …

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.