حمید نیکو

آیا نفوذ ایران پس از انتخابات عراق کاهش خواهد یافت؟

  •  حمید نیکو


گروه‌های مورد حمایت ایران در عراق موقعیت قابل توجهی را از دست داده‌اند، اما تهران هنوز حامیانی دارد که به آن کمک می‌کند تا نفوذ خود را بر کشور همسایه حفظ کند.

در آستانه انتخابات عراق، عصائب اهل حق بنرها و پوسترهایی را در سراسر بغداد نصب کردند، جایی که زمانی محل استقرار عملیات نظامی آمریکا در این کشور بود.

عصائب اهل الحق یک گروه شبه‌نظامی شیعه مورد حمایت ایران زیر نظر حشدالشعبی (نیروهای بسیج مردمی) فعالیت می‌کند.

اما انتخابات روز یکشنبه برای حشدالشعبی و احزاب سیاسی متحد آن مانند اتحاد فتح خوب پیش نرفت و تعداد زیادی کرسی را از دست دادند، زیرا رویکردهای جنگجویانه دیگر هیچ جذابیتی برای مردم ندارند.

ماه‌ها قبل از انتخابات عراقی‌ها علیه سیاستمداران فاسد و ایران اعتراض کرده بودند. آنها ایران را مسئول بیشتر مشکلات خود می‌دانند. با وجود این‌که میزان مشارکت مردم در انتخابات کم بود، رای‌دهندگان بیش از این آشکارا اعلام کرده بودند که آنها مخالف مداخله خارجی هستند؛ به‌ویژه اگر این به معنای تشکیل یک دولت ناتوان باشد.

به گفته کارشناسان، موفقیت حزب مقتدی صدر، رهبر سیاسی شیعه، در به کسب بزرگترین سهم کرسی‌های پارلمانی نشان‌دهنده این ناامیدی است .

صدر به‌عنوان سیاستمداری ضدایرانی در سال‌های اخیر به عنوان قهرمان طبقات متوسط  و پایین عراق ظاهر شده است.

مهمت آلاکا، کارشناس حوزه گروه‌های نیابتی شیعه ایران در خاورمیانه می‌گوید: “به‌طرز شگفت‌انگیزی جناح‌های طرفدار ایران زمین زیادی را از دست داده‌اند.” در میان احزاب سیاسی وابسته به ایران، ائتلاف فتح نزدیک به دو سوم کرسی‌های خود را در پارلمان از دست داد که بر اساس نتایج اولیه از ۴۸ به ۱۴ کرسی کاهش یافت. آلاکا می‌گوید: “این واقعاً یک نتیجه فاجعه‌بار برای آنها است.” سال‌ها پس از حمله آمریکا در سال ۲۰۰۳، بغداد با خشونت‌های خونین که شامل حملات انتحاری بی‌وقفه و حملات مسلحانه بود، درگیر بوده است. 

از نظر آقای آلاکا که به عنوان ناظر بر انتخابات اخیر نظارت داشت، شهر بغداد آرام و فاقد هیاهو بود.

اما این آرامش بغداد تهران را عصبانی کرده است. اسماعیل قاآنی، فرمانده نیروی قدس ایران روز دوشنبه وارد پایتخت عراق شد و این گمانه‌زنی را ایجاد کرد که سفر وی در این مقطع بیشتر به دلایل سیاسی است و نه اهداف نظامی. 

آلاکا می‌گوید: “برخی معتقدند تأخیر در اعلام رسمی نتایج انتخابات به دلیل حضور قاآنی است.” حتی مقتدی صدر در توئیتی نوشت که در شمارش آرا و اعلام آرا دخالت داخلی و خارجی وجود دارد. وی از کمیسیون انتخابات خواست نتایج را فورا اعلام کند.” ناسیونالیسم عراقی صدر”

مقتدی صدر، پسر یکی از علمای برجسته شیعه عراق، مدت‌هاست که از ناسیونالیسم عراقی برای شکل دادن به خواسته‌های سیاسی خود استفاده می‌کند.

آلاکا در مورد تلاش صدر برای تقویت چهره ملی خود می‌گوید: “ما حتی شاهد بودیم او قبل از انتخابات لباس سنتی عراقی پوشید.” این بسیار مهم است. زیرا صدر تقریباً همیشه با روپوش مشکی و عمامه دیده شده است. در جنوب عراق که تحت سیطره شیعیان است، جناح‌های طرفدار ایران به ویژه وضعیت بدی داشته‌اند. به گفته آقای آلاکا: “در چهار یا پنج شهر که احساسات ضدایرانی و فرهنگ اعتراضی در آنها بالا بود، آنها نتوانستند حتی یک کرسی را به دست آورند.”

زمانی ایران به عنوان یک آزادی‌خواه برای رهایی عراق از داعش دیده می‌شد، اما شرایط اقتصادی و فساد سیاستمداران سبب شد، عراقی‌ها علیه تهران تظاهرات کنند.

 آیا موفقیت مالکی برای ایران تسکین‌دهنده است؟ 

نوری المالکی، نخست وزیر سابق عراق نیز به دلیل روابط قبیله‌ای قوی خود در انتخابات خوب عمل کرد. اتحاد دولت قانون وی با ۳۷ کرسی دومین گروه بزرگ پارلمان است. آلاکا می‌گوید رای‌دهندگان طرفدار ایران ممکن است به سمت مالکی رفته باشند. مالکی که در سال ۲۰۱۴ پس از ناکامی در مهار

 شورش داعش از مقام خود کنار رفت، روابط نزدیکی با ایران دارد؛ چیزی که به بقای سیاسی وی کمک کرده است.

یک تحلیل‌گر سیاسی کرد-عراق می‌گوید: “موفقیت مالکی در کسب کرسی‌ها نشان می‌دهد که ایران هنوز در عراق نفوذ دارد. نتایج انتخابات نشان می‌دهد که پایگاه حمایتی ایران از اتحاد فتح به بلوک مالکی منتقل شده است. مالکی بسیار خوب عمل کرد و آرای خود را نسبت به انتخابات قبلی به میزان قابل توجهی افزایش داد.” 

این بدان معناست که صدر و شرکای سنی و کرد وی برای تشکیل دولت ائتلافی به حمایت مالکی نیاز دارند. 

در حالی که صدر هیچ نشانه‌ای از متحد شدن با مالکی نشان نداده، اما برخی معتقد به این احتمال هستند. حزب کرد تحت رهبری مسعود بارزانی و محمد ریکان حدید الحلبوسی سیاستمدار اهل سنت هیچ مشکلی در تشکیل دولت با مالکی ندارند. در نتیجه ایران از طریق مالکی چهارمین شریک (ائتلاف) در دولت آینده عراق خواهد بود.

برخی چهره‌ها و گروه های قدیمی – سنی ، شیعه و کرد – پس از انتخابات احتمالا برای همیشه اهمیت خود را از دست خواهند داد. این پدیده تحول مهمی را در سیاست عراق نشان می‌دهد. حیدر العبادی، نخست وزیر سابق و سید عمار الحکیم، دو سیاستمدار شیعه که رهبری اتحاد نیروهای دولتی ملی را بر عهده داشتند، از جمله بزرگ‌ترین بازندگان هستند. نتایج نشان داد ۷۱ کرسی آنها به چهار یا شاید پنج نفر کاهش یافت. برخی از سیاستمداران سنی مانند صالح المطلق، رهبر جبهه گفتگوی ملی عراق نیز موقعیت قابل توجهی را از دست دادند.

اتحادیه میهنی کردستان (PUK) و جنبش گوران، دو حزب کردی نیز شاهد تلفات قابل توجهی بودند. کرسی‌های اتحادیه میهنی کردستان (YNK) به ۱۵ کرسی کاهش یافت که بسیار عقب تر از ۳۲ کرسی حزب دموکرات کردستان است. گوران خیلی بدتر عمل کرد و هیچ کرسی به دست نیاورد.

انتخابات روز یکشنبه ممکن است نشان‌دهنده پایان تسلط اتحادیه میهنی کردستان و قدرت بیشتر حزب دموکرات کردستان، حزب بارزانی باشد. حزب دموکرات کردستان کرسی‌هایی را در موصل و کرکوک، جایی که جلال طالبانی رهبر فقید حزب دموکرات کردستان عراق در آن متولد شد، به دست آورد.

درباره‌ی persisnews

persisnews

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد.